Erfgoed Delft

Religieuze objecten uit een kloosterbeerput

Hoe een houten Christusbeeld de woede van de opstandelingen overleefde

religieus levenbeeldenstormVondstenArcheologie
De naam Delft is voor altijd verbonden met Willem van Oranje en de Tachtigjarige Oorlog. Maar wist je dat zijn komst naar Delft ook het einde betekende voor de elf katholieke kloosters in de stad? Kostbaarheden werden vernield of gestolen, en kloosterbewoners sloegen op de vlucht. Bij opgravingen in 2005 vonden archeologen in een beerput een bijzonder bewijsstuk van deze heftige tijd.

Verhaal12 oktober 2015archeologie

Christusbeeld6

Restant van een beeldenstorm

De naam van de stad Delft is voorgoed verbonden met belangrijke gebeurtenissen in het begin van de Tachtigjarige Oorlog, de opstand tegen Spanje.  Prins Willem van Oranje, leider van de opstand en later vereerd als `vader des vaderlands’ had zijn hoofdkwartier in Delft. Hij werd er in 1584 vermoord in het Prinsenhof en begraven in de Nieuwe Kerk. Dat zijn beroemde passages uit de vaderlandse geschiedenis.

Kerkschatten in gevaar

Minder bekend is, dat zijn intocht in Delft de ondergang betekende van de elf katholieke kloosters in de stad en het einde van de status van alle kloosterbewoners. Het Prinsenhof zelf is bijvoorbeeld deel van het vroegere Sint-Agathaklooster, dat door de opstandelingen in beslag werd genomen. De rector van het klooster verloor zijn leven toen hij de stad wilde ontvluchten, net als een geestelijke uit het Delftse Kartuizerklooster. Ze hadden geprobeerd kerkschatten te verbergen en werden opgehangen. 

Gered door de beerput

Kunstwerken en kostbaarheden uit de kerken en kloosters werden geroofd of vernietigd. Ook in het Sint Ursulaklooster aan de Kruisstraat - Yperstraat hielden de opstandelingen huis. Bij opgravingen in 2005 werden in een beerput getuigen gevonden van deze `beeldenstorm’. Dit is er één van: een houten Christusbeeld, gemaakt in de 16e eeuw. Het was oorspronkelijk aan een kruis bevestigd en in allerlei kleuren beschilderd. Het beeld is van de muur gerukt en in een beerput van het klooster gegooid. Daardoor heeft het, in tegenstelling tot veel andere kerkschatten, de eeuwen wel doorstaan, al was het dan in een pakket menselijke uitwerpselen.

Christusbeeld

Afb. boven: Het beeldje zoals het uit de grond kwam, nog niet schoongemaakt.

Christusbeeld

Afb. boven: Vooraanzicht van het christusbeeldje.

Christusbeeld

Afb. boven: Zijaanzicht van het christusbeeldje.

Christusbeeld

Afb. boven: Zijaanzicht van het christusbeeldje.

Christusbeeld

Afb. boven: Achteraanzicht van het christusbeeldje.

Christusbeeld

Afb. boven: Detail van het christusbeeldje.