Vondsten
Onder de straten, huizen en pleinen van Delft liggen duizenden sporen van het verleden verborgen. Alles wat een archeoloog tijdens een opgraving vindt en je in je hand kunt houden, noemen we een 'vondst'. Of het nu gaat om een gouden munt of een handvol verkoold graan: elk object vertelt een eigen verhaal over hoe mensen hier vroeger leefden, werkten en woonden.
Maak kennis met het dagelijks leven van vroeger
Archeologische vondsten maken de geschiedenis van Delft tastbaar. Een topvondst eindigt vaak in een museumvitrine, maar ook de kleinste scherven zijn belangrijk. In deze bundel lees je verhalen over:
- Voorwerpen uit huis: Van kookpotten en servies tot speelgoed en gereedschap.
- Resten van gebouwen: Funderingen en infrastructuur die laten zien hoe de stad groeide.
- Sporen van ambacht en handel: Bewijzen van het harde werk van Delftse smeden, brouwers en handelaren.
- Vondsten uit alle tijden: Van de verre prehistorie tot de relatief recente nieuwe tijd.
Bewaren voor de toekomst
Niet elke vondst komt in het museum terecht. De meeste objecten bewaren we in het gemeentelijk depot voor bodemvondsten. Zo kunnen onderzoekers er later ook nog naar kijken. De belangrijkste stukken laten we conserveren en restaureren. Zo zorgen we ervoor dat jij én toekomstige generaties nog lang van deze Delftse schatten kunnen genieten.
Voor en van iedereen
Archeologie gaat over mensen. De verhalen in deze bundel gaan over alle inwoners van Delft van vroeger: jong en oud, rijk en arm. We nodigen je uit om met andere ogen naar de stad te kijken. Wat zie je nog terug op straat en wat ligt er veilig bewaard onder je voeten?
Heb je zelf iets gevonden?
Ook als je geen archeoloog bent, kun je door toeval iets bijzonders ontdekken. Jouw vondst kan een belangrijk puzzelstukje zijn voor het geschiedenisverhaal van onze stad. Heb je iets gevonden wat van archeologische waarde kan zijn? Lees hier hoe je een vondst meldt.
Vetvangers waren onmisbaar bij het braden van vlees in de Middeleeuwen. Delftse vondsten laten zien hoe dit slimme keukengerei werd gebruikt.
Tijdens de bouw van de parkeergarage in de Spoorzone vond Archeologie Delft een bijzondere kruik van steengoed. Deze kruik komt uit het jaar 1586. Wat deze vondst uniek maakt, zijn de afbeeldingen van de belangrijkste koning van Polen: Stefan Bathory. Ook staan er wapens op die horen bij de Poolse stad Gdansk.
Een groot wervelstuk van een Groenlandse walvis werd opgegraven in Delft. De vondst laat zien hoe de stad in de zeventiende eeuw verbonden was met de walvisvaart.
In 1994 kon een deel van het voormalige Maria Magdalenaklooster worden onderzocht. Bij de opgraving van het klooster werden de graven van de nonnen van het klooster aangetroffen. Bij één van de graven werd een bijzondere vondst gedaan: een metalen hulsje dat waarschijnlijk aan het doodskleed van de non was bevestigd.
Bij archeologisch onderzoek in een Delftse gracht zijn twee bijzondere houten ballen gevonden. Het blijkt te gaan om kegelballen die zijn te koppelen aan een sociëteit waar deze sport al eeuwen wordt beoefend.
De oudste categorie muziekinstrumenten die in Delft zijn gevonden zijn de mondharpen. Van dit, in de middeleeuwen, populaire muziekinstrument zijn er een aantal gevonden door Archeologie Delft.
Bij graafwerk voor de westelijke treintunnel in Delft is een zeldzame noodmunt uit 1577 gevonden. De munt werd geslagen tijdens het beleg van Breda.
Bij een opgraving bij bedrijventerrein Ruyven zijn uitzonderlijk goed bewaarde resten gevonden van een houten boerderij uit de elfde eeuw.
Het komt dan ook geregeld voor dat er bij opgravingen spaarpotten worden aangetroffen. We hebben aan aantal mooie voorbeelden in de Delftse collectie.
Tijdens werkzaamheden aan een nieuw bolwerk bij de Spoorsingel vonden archeologen een oude afvalkuil uit de 14e eeuw. Hoewel het misschien klinkt als een kuil vol rommel, is het voor ons een schatkist aan informatie. Een zak grond uit deze kuil vertelt ons namelijk precies wat de inwoners van Delft vroeger aten en dronken.
Bij kasteel Altena hebben archeologen een uniek stukje geschiedenis gevonden: de hals van een snaarinstrument. Het is een vierkant, langwerpig stuk hout met verschillende gaatjes. Samen met een houten stemknop vertelt dit voorwerp ons alles over de muziek die vroeger rond het kasteel klonk.
De schaats is bij uitstek een Nederlands vervoermiddel. Bij opgravingen in de omgeving van Delft zijn de afgelopen jaren een aantal vroege voorgangers van de schaats aangetroffen. Deze zogenaamde ‘glissen’ zijn gemaakt van dierenbotten. Deel II, vervaardiging en gebruik van een glis.
De schaats is bij uitstek een Nederlands vervoermiddel. Bij opgravingen in de omgeving van Delft zijn de afgelopen jaren een aantal vroege voorgangers van de schaats aangetroffen. Deze zogenaamde ‘glissen’ zijn gemaakt van dierenbotten. Deel III, het laatste deel, de analyse van de gevonden glissen uit de Harnaschpolder.
In de oude stadsbuitengracht is bij de aanleg van de nieuwe Spoorsingel Parkeergarage weer een bijzondere vondst gedaan. Er zijn twee mysterieuze ballen gevonden!
In de Harnaschpolder bij Delft hebben archeologen bijzondere vondsten gedaan: schaatsen van bot. Deze botten schaatsen noemen we 'glissen'. Ze werden vroeger niet alleen voor het plezier gebruikt, maar waren vooral een belangrijk vervoermiddel in de winter. Zelfs toen de ijzeren schaats werd uitgevonden, bleven mensen de glissen nog heel lang gebruiken om snel over het ijs te reizen.
Speelgoed wordt veelvuldig gevonden bij archeologische opgravingen en Delft is daarbij geen uitzondering. Speelgoed bestaat al zo lang als de mens bestaat! Dit is deel 1 in de serie over speelgoed gevonden in de Delftse bodem.
Speelgoed wordt veelvuldig gevonden bij archeologische opgravingen en Delft is daarbij geen uitzondering. Speelgoed bestaat al zo lang als de mens bestaat! Dit is deel 2 in de serie over speelgoed gevonden in de Delftse bodem.
Speelgoed wordt veelvuldig gevonden bij archeologische opgravingen en Delft is daarbij geen uitzondering. Speelgoed bestaat al zo lang als de mens bestaat! Dit is het derde en laatste in de serie over speelgoed gevonden in de Delftse bodem.
Denk je dat we tegenwoordig veel regeltjes hebben? In de middeleeuwen was dat nog veel erger. Elke stad had zijn eigen strenge wetten om de lokale ambachtslieden te beschermen. In 2010 vonden archeologen in de oude stadsgracht het bewijs van een klein drama dat zich aan het eind van de 16e eeuw in Delft afspeelde.
Bij een opgraving in de Delftse stadsgracht is een vroege telescoop gevonden. Het instrument wordt gekoppeld aan Hans Lipperhey en dateert uit het begin van de zeventiende eeuw.
Bij een Romeinse vindplaats aan de rand van Delft is een bijzonder object gevonden: een fragment van een theatermasker. De vondst laat zien hoe elementen uit de Romeinse cultuur ook buiten steden werden gebruikt.
In de Romeinse tijd werden enorme hoeveelheden servies uit België en Duitsland naar Nederland verscheept. Toch bleven lokale boeren ook hun eigen aardewerk maken, vaak in open vuren of zelfgebouwde ovens. Langs de Harnaschkade in Den Hoorn vonden archeologen in 2007 resten van zo’n bijzondere constructie.
Dankzij het gebruik van een metaaldetector hebben we onlangs een bijzonder voorwerp gevonden: een ijzeren vishaakje uit de late 14e of vroege 15e eeuw. Het haakje is na al die tijd nog helemaal compleet en zelfs de punt is nog scherp. Hoewel een vishaakje heel gewoon lijkt, vertelt deze vondst ons veel over het dagelijks leven in het oude Delft.
In een beerput aan de Wijnhaven in Delft is een vijftiende-eeuwse klotendolk gevonden. Een zeldzaam en kostbaar steekwapen uit de late middeleeuwen.
Voor de archeoloog is een graf een bron van informatie én van raadsels. Raadselachtig in bredere zin is bijvoorbeeld het gebrek aan graven uit de Romeinse periode in Zuid-Holland.In juni 2006 werd in de Harnaschpolder het eerste `Romeinse’ graf ontdekt in een regio waar heel veel is opgegraven en heel veel is gevonden.
In de Romeinse tijd was het heel gebruikelijk om doden te cremeren op een brandstapel. Toch vinden archeologen heel af en toe een skelet van iemand die onverbrand is begraven. In de Harnaschpolder, aan de Woudselaan, is zo’n zeldzaam graf ontdekt. Het gaat om een jonge man die daar rond het jaar 150 na Chr. is begraven. Waarom hij een uitzondering was op de regels, blijft tot op de dag van vandaag een mysterie.
De naam Delft is voor altijd verbonden met Willem van Oranje en de Tachtigjarige Oorlog. Maar wist je dat zijn komst naar Delft ook het einde betekende voor de elf katholieke kloosters in de stad? Kostbaarheden werden vernield of gestolen, en kloosterbewoners sloegen op de vlucht. Bij opgravingen in 2005 vonden archeologen in een beerput een bijzonder bewijsstuk van deze heftige tijd.
Bij archeologisch onderzoek aan de Woudseweg werd een opvallende kuil gevonden met 79 weefgewichten van aardewerk en het skelet van een jonge hond. Zo’n combinatie komt zelden voor. Archeologen weten niet zeker waarom deze voorwerpen samen zijn begraven. Mogelijk gaat het om een rituele depositie, maar het kan ook om afval gaan. De vondst is belangrijk, omdat het grote aantal weefgewichten inzicht geeft in het weven van textiel in de inheems-Romeinse nederzetting.
Een bijzondere vondst gedaan tijdens restauratiewerkzaamheden bij het Hoogheemraadschap in 1988-1990. Bij deze werkzaamheden kwamen de archeologen een bijzonder voorwerp tegen dat getuigt van de hoge status van de bewoners: een ridder te paard van geglazuurd aardewerk.
Over de allereerste jaren van Delft is bijna niets opgeschreven. Archeologen moeten die geschiedenis daarom zelf samenstellen uit kleine puzzelstukjes. Een van die stukjes is een groepje van zeven zilveren muntjes uit de 11e eeuw. Ze zijn gevonden op een plek die waarschijnlijk het hoofdkwartier was van de graven van Holland.