Erfgoed Delft

Schoolpoort - Deel 1

Riolen en poortresten bij de Schoolstraat onderzocht

stadsverdedigingstadspoortenstadsgrachtSpoorzone
Bij archeologisch onderzoek langs de stadswal zijn resten gevonden van een middeleeuws riool en de Schoolpoort. Het riool voerde afvalwater af naar de stadsgracht en was aangesloten op grote instellingen zoals het Oude Mannenhuis. De Schoolpoort bleek een toegang tot de stad te zijn, gebouwd als waltoren met een afsluitbare doorgang.

Verhaal30 juni 2016archeologie

X Blogschoolpoort11

Een riool langs de stadswal

Bij archeologisch onderzoek is vastgesteld dat het aangetroffen gootje onderdeel was van een riool dat afwaterde op de stadsgracht. De constructie is identiek aan grote goten die eerder zijn gevonden bij de Bagijnetoren en de overkluizing op het Agathaplein. Deze goten liggen steeds naast grote bouwwerken in de stadswal en lijken tot één aanlegfase te behoren, tegelijk met de bouw van de waltorens.

Schoolpoort 1

Afb. boven: Goot.

Riolen voor grote instellingen

Opvallend is dat deze riolen alleen in verbinding staan met grote instellingen en niet met individuele woonhuizen. In dit geval gaat het om het Oude Mannenhuis in de Schoolstraat. Bij het Agathaplein betrof het het Sint-Agathenklooster en bij de Bagijnetoren het Bagijnehof. Dit wijst erop dat deze instellingen konden rekenen op steun van het stadsbestuur of beschikten over voldoende financiële middelen. De aanleg van de stadswal en de waltorens werd benut om deze voorzieningen tegelijk aan te leggen.

X Blogschoolpoort11

Afb. boven: Schoolpoort circa 1675.

De Schoolpoort als toegang tot de stad

Naast het riool zijn ook resten van de Schoolpoort onderzocht. Deze poort lag tegenover de Schoolstraat en vormde een van de toegangen tot de stad. Tot de demping van de stadsgracht in de jaren zestig van de twintigste eeuw bleef deze plek een belangrijke oversteek, zij het alleen voor voetgangers en fietsers.

Resten van een waltoren met doorgang

De archeologische resten van de Schoolpoort bevinden zich deels in compartiment 3. Het onderzochte deel betreft de achterzijde van de poort; de voorzijde ligt in het tracé van een latere tunnelbuis. Op basis van de aangetroffen sporen lijkt de Schoolpoort te hebben bestaan uit een waltoren met een kleine aanbouw die diende als afsluitbare doorgang.

X Blogschoolpoort13X Blogschoolpoort14
Afb. boven: Ondiepgefundeerde achtermuur van de schoolpoort. Hier zijn verschillende bouwnaden in te herkennen.Afb. boven: De zware funderingen van de schoolpoort komen aan het licht.

We troffen eerst de muren van de achterkant van de toren aan. Deze waren relatief ondiep gefundeerd en vertoonden verschillende bouwfases. In één muur konden resten van een boogconstructie worden waargenomen. Dit heeft mogelijk een vergelijkbare functie gehad als bij de Bagijne-, Michiels-, en Hiëronymustoren, namelijk een doorgang onder de wal door naar de begane grond van de toren.

Tegen de betonnen diepwand van de spoortunnel aan kwam het eerste zware muurwerk van de Schoolpoort tevoorschijn. Wat we er nu van zien wijst op een stevige constructie en een sterke fundering. De muren lijken breder en zwaarder dan de andere waltorens die we tot nu toe hebben gezien: anders dan verwacht! We hebben dit nog niet in detail kunnen bekijken. Morgen zullen we de rest van de poort proberen bloot te leggen en een overzicht krijgen van de omvang en ontwikkeling ervan. Aangezien het weer mooi weer wordt zullen we waarschijnlijk weer veel kijkers langs het hek hebben.

X Blogschoolpoort15

Afb. boven: Publiek aan het hek.