Erfgoed Delft

Het oude en nieuwe Bolwerk

Het bolwerk bij de Waterslootse Poort | Erfgoed Delft

stadsverdedigingbolwerkenstadspoortenSpoorzone
Het bolwerk tussen de Binnen- en Buitenwatersloot verdedigde Delft en vormde een toegang tot de stad. Met de komst van het spoor verdween dit verdedigingswerk grotendeels.

Verhaal20 februari 2017archeologie

Bolwerk1

Tussen de Binnenwatersloot en Buitenwatersloot lag op de grens van de vanaf circa 1573 een bolwerk. Dit bolwerk had als primaire functie het verdedigen van Delft, maar vormde samen met de Waterslootsepoort tussen de 16e en de 18e eeuw ook een sierlijke toegang tot de stad.

Met de komst van de eerste spoorlijn door Delft verdween het bolwerk grotendeels. In een van de eerste plannen was het nog de bedoeling om het station op het Bolwerk te plaatsen, maar uiteindelijk is besloten deze op de Houttuinen te bouwen. Hiervoor werd de zuidelijke gracht van het Bolwerk gedempt. Ook is er een spoorhaven aangelegd om de groenten en fruit die vanuit het Westland over de Buitenwatersloot werden aangevoerd, makkelijk te kunnen overladen op een trein.

Archeologisch onderzoek Bolwerk

Waterslootsepoort en bolwerk op een schilderij van Hendrick Cornelisz Vroom in 1615.

Archeologisch onderzoek Bolwerk

Niet uitgevoerde plankaart uit 1847 met het station op het bolwerk.

Archeologisch onderzoek Bolwerk

Het bolwerk na de aanleg van het spoor in 1848.

Archeologisch onderzoek Bolwerk

Restauratie van de ‘muizenval’.

Archeologisch onderzoek Bolwerk

De kade van het bolwerk.

Archeologisch onderzoek Bolwerk

De kade met bolders.

Archeologisch onderzoek bij herinrichting

Met de herinrichting van het spoorzonegebied wordt er opnieuw een bolwerk aangelegd om een aantrekkelijke toegang tot de binnenstad te creëren.  Tijdens deze werkzaamheden is archeologisch onderzoek gedaan en dit heeft leuke resultaten opgeleverd. Er zijn niet alleen resten van het bolwerk teruggevonden, maar ook vondsten die horen bij de gebouwen die hier in de 14e eeuw langs de Buitenwatersloot stonden voordat het bolwerk werd aangelegd. Eén van de leuke vondsten is een ingegraven pot die als muizenval heeft gediend. Een andere leuke vondst is een grote hoeveelheid visgraten en zaden in een afvalkuil. Dit geeft ons veel informatie over het dieet van de bewoners.

Resten van het bolwerk en kademuur

Van het bolwerk zelf is het kleipakket aangetroffen waaruit het was opgebouwd. Ook is er een kademuur gevonden. Deze is aangelegd in de 19e eeuw en bestaat uit rode bakstenen met en houten fundering van balken en planken. Voor de 19e is er waarschijnlijk geen kademuur geweest, maar alleen een zachte oever. Waarschijnlijk is deze kade aangelegd om schepen te kunnen laden en lossen. Op een latere verbouwing van deze kade zijn zelfs bolders geplaatst om schepen te kunnen afmeren.

De jongste aangetroffen sporen zijn de kademuren van de spoorhaven uit de twintigste eeuw.