Erfgoed Delft

CSI Delft

Forensisch speurwerk rond een vermeende kroonprins

In het Kalverbos ligt Karl Wilhelm Naundorff begraven, die beweerde de ontsnapte Franse kroonprins Lodewijk XVII te zijn. Dit verhaal laat zien hoe zijn claim in Delft meer dan een eeuw lang onderwerp wordt van steeds verfijnder onderzoek — van haaranalyse tot DNA.

Verhaal27 augustus 2024stadsarchief

339 Arch 513 Inv Nr 86 Klein

Graf met een koninklijke claim

In het Kalverbos staat een grafzerk met de tekst ‘Ici repose Louis XVII’. De hier in 1845 begraven Karl Wilhelm Naundorff heeft altijd verklaard een zoon te zijn van Lodewijk XVI en Marie-Antoinette. Hij zou daarmee dus de laatste erfgenaam van de Franse troon zijn, de dauphin, ontsnapt toen zijn ouders naar de guillotine werden geleid.

Haren, schedels en twijfelachtige bewijzen

Naundorff bevindt zich in goed gezelschap, want in heel Europa duiken troonpretendenten op. Lastig om te bewijzen, maar ook lastig te ontkrachten – hoewel de onderzoeksmogelijkheden in de loop van de tijd wel toenemen. Op het doodsbed van Naundorff knipte zijn weduwe een plukje haar af. En dat treft, want van de jonge dauphin is ook een haarlok bewaard gebleven. In 1943 concludeert de Franse onderzoeker Edmond Locard dat de haren identiek zijn: de in Delft overleden Naundorff is dus Lodewijk XVII. Tenminste, volgens deze onderzoeksmethode.

Wetenschap spreekt zichzelf tegen

In 1950 is er namelijk nóg een haarlok, die bij het opgraven van het lijk van Naundorff van de schedel is genomen. Edelsmid en zakenman Carel J.A. Begeer uit Voorschoten wil de vorm van de schedel vergelijken met portretstudies, de leeftijd van de overledene vaststellen en kijken of er sporen van verwonding of vergiftiging zijn. Locard onderzoekt ook dit plukje haar en meldt dat het niet overeenkomt met de haren van de jonge dauphin. Een andere onderzoeker, apotheker-scheikundige A.H. Witte, laat ook nog eens weten dat de in 1943 gevonden overeenkomst helemaal niet zo uniek is. Hij is het dus níet, volgens deze onderzoeksmethode.

Definitief oordeel met dna-onderzoek

Begeer bijt zich vast in de materie, maar wordt niet in het gelijk gesteld. Na zijn overlijden komt het hele dossier terecht in het Stadsarchief. In de jaren negentig heropent historicus Hans Petrie de discussie, nu op basis van DNA-onderzoek. Dat kan met diezelfde haarlok, die netjes in het archief is bewaard, en met een in 1950 uit het graf gehaald bot. Vergeleken met het haar van verwanten van Marie-Antoinette is er geen twijfel meer mogelijk: het DNA komt niet overeen. Hij is het dus écht niet. Althans, als het bot wel van de hier begraven Naundorff is… In 2004 stemt de burgemeester nog eenmaal in met heropening van het graf om een einde te maken aan de discussie. En dat is pech voor de hardnekkige Naundorff-adepten, want ook volgens het dan uitgenomen DNA ligt hier echt geen Franse kroonprins begraven.

Bewaarde haarlok uit het dossier van Karl Wilhelm Naundorff.

Bewaarde haarlok uit het dossier van Karl Wilhelm Naundorff (Archief 513, Inventarisnr. 85).

Exhumatie van Naundorff in het Kalverbos op 14 juni 1904, foto Charles Abraas.

Exhumatie van Naundorff in het Kalverbos op 14 juni 1904, foto Charles Abraas (Objectnr. 91002).