Thema: Tweede Wereldoorlog

In deze bundel vind je bronnen en verhalen over Delft tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze geven inzicht in hoe de oorlog de stad en haar inwoners raakte, en welke sporen daarvan bewaard zijn gebleven in archieven en collecties.

Delft tijdens de Tweede Wereldoorlog

In mei 1940 zette Duitsland de aanval op Nederland in. Doelwitten waren Rotterdam en Den Haag. Het Delfts luchtweersysteem weet nog twee bommenwerpers uit de lucht te schieten. Toch werd Delft, net als de rest van Nederland, door de Duitsers bezet.

Foto uit het fotoboek"Het uur U", 1945, pag. 74. (objectnummer 264724).

Het dagelijks leven ging gewoon door. Er moest worden gewerkt, geleefd en gehandhaafd - ondanks de oorlog. Zo ook werd er gewoon archief aangelegd. Ben je zelf geïnteresseerd in Delft tijdens de Tweede Wereldoorlog? Met deze bronnen kom je al een heel eind op weg. Let wel op dat bronnen over de arbeidsinzet of Duitse documentatie niet door de gemeente zijn gemaakt en ook niet bij ons in beheer zijn. Onderaan de pagina staan verwijzingen naar instellingen die meer informatie kunnen bieden.

Onderwijsmateriaal voor scholen

Bekijk ook ons educatieaanbod over de Tweede Wereldoorlog. We bieden een handig overzicht aan voor basisscholen waarop de verschillende activiteiten over het thema Tweede Wereldoorlog te zien zijn.Middelbare scholen kunnen kiezen uit een themales op maat of zelf onderzoek doen met behulp van de ter beschikking gestelde bronnen op Geschiedenislokaal Delft.

Duik de collecties in en doe zelf onderzoek

Wil je onderzoek doen naar de Tweede Wereldoorlog in Delft? We hebben de belangrijkste bronnen en praktische onderzoekstips verzameld: Bronnen Tweede Wereldoorlog

Verhalen

Lees de verhalen die onderdeel zijn van deze bundel, of bekijk wat er in Delft na de bevrijding gebeurde.

10 verhalen

Burgemeester in oorlogstijd

In april 1941 ontvangt de Delftse burgemeester F.W. van Vloten meerdere anonieme kaarten. De afzenders feliciteren hem spottend met Hitlers verjaardag en noemen hem een landverrader. Het zijn kleine berichten, maar ze laten zien dat niet iedereen zich neerlegt bij een NSB-bestuurder op het stadhuis. Dit verhaal laat zien hoe zulke speldenprikken passen in het dagelijks verzet in oorlogstijd..

meer lezen

Bron met verstrekkende gevolgen

Tijdens de Tweede Wereldoorlog legt de bezetter via formulieren en lijsten vast wie Joods is. In het Stadsarchief Delft zijn deze documenten bewaard gebleven. Ze ogen zakelijk en neutraal, maar hebben grote gevolgen. Dit verhaal laat zien hoe ogenschijnlijk onschuldige administratie bijdraagt aan uitsluiting, vervolging en uiteindelijk moord.

meer lezen

Triomf en tragiek

In mei 1940 lijken omstanders in Delft even reden tot trots te hebben: Duitse bommenwerpers zijn uit de lucht geschoten. De Delftse Luchtafweerdienst heeft zichtbaar succes. Maar diezelfde dag wordt ook de andere kant van de oorlog duidelijk. Fotograaf W.F. van Oosten ziet tijdens zijn ronde door de stad niet alleen triomf, maar vooral de gevolgen van geweld en verlies.

meer lezen

Het uur U

Het fotoboek Het uur U laat de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog in en rond Delft zien. Dat lijkt eenvoudig, maar fotograferen was in die tijd verboden en de makers liepen groot gevaar. Juist daarom kijk je anders naar deze beelden uit 1946: ze tonen de hongerwinter, de bevrijding en de onrustige periode daarna, vastgelegd door jonge fotografen die in het geheim werkten.

meer lezen

De honger verbeeld

De Hongerwinter van 1944–1945 laat diepe sporen na. Honger, kou en onzekerheid bepalen het dagelijks leven. De Delftse kunstenaar-fotograaf Peter Odijk brengt dit gevoel onder woorden zonder woorden: in een serie pasteltekeningen die de beklemming en uitputting van die winter invoelbaar maken.

meer lezen

Archeologisch erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog

Archeologisch erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog laat zien hoe de oorlog het landschap en het dagelijks leven heeft gevormd. Loopgraven, schuilplaatsen, crashlocaties en restanten van verdedigingswerken liggen vaak nog verborgen in de bodem. Archeologisch onderzoek maakt deze sporen zichtbaar en helpt om recente geschiedenis beter te begrijpen en te bewaren.

meer lezen

Het verhaal achter het fotoboek "Het uur U"

Tijdens de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding werden er zo'n 2500 foto’s in en om Delft gemaakt. Beelden van honger, terreur, afgezaagde bomen langs de Oude Delft.. Maar ook van bevrijding en blijdschap. Deze beelden, geschoten door de fotodienst van de Binnenlandse Strijdkrachten (BS), geven een bijzonder inkijkje hoe deze roerige maanden in Delft beleefd werden. Een selectie van de beelden verscheen na de oorlog in het fotoboek 'Het Uur U'. Brenda Hooiveld, werkzaam bij Erfgoed Delft, schreef een artikel over de fotodienst en de uitdagende omstandigheden waarin de jonge fotografen werkten in 1945 in Delft.

meer lezen

Schaamteloos graaien

In 1940 verbiedt de Duitse bezetter de Delftse studentenverenigingen. Ook sociëteit Phoenix sluit de deuren. Terwijl studenten machteloos toekijken, verdwijnen meubels en inventaris. Een brief uit 1941 laat zien dat zelfs onder collaborateurs ruzie ontstaat over wie als eerste mag graaien. Dit verhaal toont hoe schaamteloos de onteigening verloopt.

meer lezen

Onderzoek Joods vastgoed Tweede Wereldoorlog

Wat gebeurde er in de Tweede Wereldoorlog met onroerend goed van Joodse Delftenaren? Hoe ging de gemeente Delft daarmee om na de oorlog? Uit historisch onderzoek dat de gemeente heeft laten uitvoeren, blijkt dat de gemeentelijke instanties deden wat er van hen werd verwacht volgens de geldende regelgeving. De menselijke maat ontbrak toen overlevenden terugkeerden in de stad en hoopten op steun en begrip, zoals in veel Nederlandse gemeenten.

meer lezen

Terugblik op het oude jaar

Tijdens de jaarwisseling van 1945 naar 1946 maakt Delft de balans op. De oorlog is voorbij, maar de toekomst is onzeker. Dit artikel vat de gevoelens samen die speelden rond Oud en Nieuw. Je leest over de toespraken en de hoop die men had voor het nieuwe jaar. Het markeert de psychologische overgang van een tijd van overleven naar een tijd van bouwen aan een nieuwe samenleving.

meer lezen