Vingerhoeden worden al eeuwenlang gebruikt. Ze komen al vanaf de 10e eeuw voor in de Balkan en in het Moorse deel van Spanje. Vanaf de 12e eeuw zijn vingerhoeden ook bekend bij ons, dit weten we uit schriftelijke bronnen en prenten. De eerste archeologische vingerhoeden zijn echter pas vanaf de 13e eeuw bekend in onze gebieden en zijn voornamelijk gemaakt van messing (geelkoper). Vanaf de 14e eeuw was Neurenberg een groot productiecentrum.
Afbeelding 1: Een 14e -eeuwse prent van een vingerhoedmaker uit Neurenberg.
Het productieproces door de tijd heen
Er zijn verschillende manieren om vingerhoeden te maken. Ze kunnen gegoten, gehamerd, geperst, of gesoldeerd zijn. De verschillen zijn vaak zeer klein. Hoe de vingerhoeden gegoten werden in de middeleeuwen is niet precies bekend. Het vloeibare metaal werd wel in een holle ruimte in een mal gegoten. Een andere mal met rechtopstaande kegeltjes werd hier bovenop gezet zodat de holte waarin de vinger zou moeten passen werd gecreëerd. In de periode voor 1550 werden de vingerhoedjes gegoten waarna er met de hand gaatjes in geslagen. Deze vingerhoeden zijn te herkennen aan de dikte, ze zijn veel massiever dan de recentere vingerhoeden. De gaatjes aan de buitenzijde zijn stuk voor stuk erin geslagen en zijn vaak minder regelmatig van elkaar aangebracht.
Afbeelding 2: Werkplaats voor het maken van vingerhoeden door middel van persen.
Tussen 1550 en 1620 werden vingerhoeden vaker geperst en werden de gaatjes met een rad aangebracht waardoor de afstand tussen de gaatjes regelmatiger werd. Door het persen werden de vingerhoeden ook een stuk dunner. In 1632 werd er patent aangevraagd voor het gieten van vingerhoeden. Door deze methode konden er meerdere vingerhoeden tegelijkertijd worden gemaakt. De gaatjes werden met een bolstempel op de bovenzijde van de vingerhoed geslagen. De massaproductie kwam op gang en het echte ambacht vervloog met de tijd.
Afbeelding 3: De negen vingerhoeden die geconserveerd zijn.
Knikkers in vingerhoeden
Het komt regelmatig voor dat er door hobbyisten of archeologen vingerhoeden worden aangetroffen met een kleien knikker erin gedrukt. Bij een vingerhoed uit het conserveringsproject was dit ook het geval. Het is nog niet helemaal duidelijk wat de reden hiervoor is geweest. Het is mogelijk dat kinderen een vingerhoed ombouwden naar tollen. Een tweede mogelijkheid is dat deze knikker erin werd gedrukt om de vingerhoed niet te laten buigen. Een mogelijkheid die ook verhaal doet is dat deze vingerhoeden gebruikt werden als soort flessenstopper. De knikker dichtte dan de opening in de fles af zodat er geen insecten of iets dergelijks in de fles konden komen.