Het eerste wat je doet als materiaalspecialist, is goed kijken naar je voorwerp. Wat heb ik in mijn handen? Waar kan het voor gebruikt zijn? Dat is met hoefijzers niet zo moeilijk! Ze lijken precies op de ijzers die we vandaag nog kennen.
Het is belangrijk dat je alles hetzelfde omschrijft. De computerprogramma’s die we gebruiken, kunnen heel veel data bewaren. Maar om voorwerpen terug te kunnen vinden in al die data, moet je consequent zijn met het invoeren ervan. En omdat we met meerdere specialisten aan dit grote project werken hebben we ook van tevoren moeten afspreken hoe we alles benoemen.
Verschillende hoefijzers
De meeste hoefijzers hebben de welbekende U-vorm met kleine variaties, die het gevolg zijn van de vorm van de paardenhoef. Elk paard heeft namelijk zijn eigen vorm hoeven en de ijzers worden daaraan aangepast als het paard beslagen wordt.
Aan de voorkant, de zogenaamde teen, zit wel eens een lip die de voorkant van de hoef beschermt. Aan de achterkant van de twee takken zitten vaak uitsteeksels. Dat zijn zogenaamde kalkoenen, die zorgen voor een stevige grip op de ondergrond. Ik heb me door moderne ruiters laten vertellen, dat kalkoenen vooral fijn zijn als het gevroren heeft en de weg glad is. Kalkoenen werden vroeger gemaakt door de uiteinden om te smeden of te verdikken, maar in de 19e eeuw ging de smid opschroefbare kalkoenen gebruiken. Onder de hoefijzers van de Huyterstraat zijn beide soorten aanwezig.
 |  |  |
Tussen de hoefijzers zitten een paar vreemde exemplaren. Met extra uitstulpingen of een dwarsbalk. Aangezien paarden niet zo heel erg veranderen van vorm, en hoefijzers evenmin, ben ik eens gaan kijken naar moderne ijzers en rond gaan vragen in de vriendengroep van mijn paarden minnende dochter om erachter te komen waar die afwijkende ijzers voor dienden.
Een mooi voorbeeld zie je op de foto. Het is een klein ijzer, met een rechthoekig aangesmeed stuk. Waarschijnlijk was dit ijzer bedoeld voor een veulen dat te veel op zijn tenen liep. Deze aandoening komt ook nu nog voor bij veulens en het heet een steltvoet of bokvoet. Met een zogenaamd snavelijzer, dat erg lijkt op ons hoefijzer, en een goede verzorging van de smid wordt de stand gecorrigeerd.
Afb. boven: Een hoefijzer voor met een lip aan de voorkant.
Over de auteur
Carola Nooijen is materiaalspecialist.