Thema: Vermeer
Johannes Vermeer is onlosmakelijk verbonden met Delft. Zijn schilderijen tonen geen grootse historische gebeurtenissen, maar stille momenten in het dagelijks leven. Juist die eenvoud maakt zijn werk wereldberoemd.
In deze bundel ontdek je Vermeer in zijn Delftse context én in de archieven. Je leest over de stad waarin hij leefde en werkte, de plekken die met hem in verband worden gebracht en hoe zijn nalatenschap doorwerkt tot vandaag. Ook zie je hoe archiefstukken, archeologie en collecties helpen om zijn verhaal beter te begrijpen.
De verhalen in deze bundel laten zien hoe Vermeer deel uitmaakt van de geschiedenis van Delft.
Johannes Vermeer is een van de bekendste schilders uit de zeventiende eeuw en nauw verbonden met Delft. Hij werd hier geboren, woonde en werkte er, en liet een klein maar indrukwekkend oeuvre na. Op deze pagina lees je meer over Vermeers leven in Delft, zijn werk en wat er in de archieven over hem bewaard is gebleven.
Het Sint-Lucasgilde wordt vaak gezien als een gilde voor schilders, maar omvatte veel meer beroepen. Ook onder andere glazenmakers, drukkers, borduurwerkers en kunstverkopers waren lid. Wie zelfstandig wilde werken, moest toetreden tot het gilde en aan strikte voorwaarden voldoen. Toch is van het archief van dit belangrijke Delftse gilde maar weinig bewaard gebleven. Wat resteert, vertelt een bijzonder verhaal over verlies, toeval en herontdekking.
Na de dood van Johannes Vermeer noteert de Kamer van Charitate in december 1675 dat er ‘niet te haelen’ valt. Zijn nalatenschap is zo klein dat er niets overblijft voor de armenzorg. Daardoor hoeft ook de belasting op het zogenoemde opperste kleed niet te worden betaald. Deze korte aantekening laat zien hoe streng en zakelijk het systeem van armenzorg in zeventiende-eeuws Delft werkte, zelfs bij een bekende schilder die in de kerk werd begraven.
Veel mensen gebruiken archieven om hun familiegeschiedenis te onderzoeken. Voor de laatste tweehonderd jaar is dat vrij eenvoudig, omdat geboorte, huwelijk en overlijden sinds 1811 officieel zijn vastgelegd. Wie verder terug wil, komt terecht in oudere kerkelijke registers. Die zijn lastiger te lezen en doorzoeken, maar steeds vaker online beschikbaar. Het Stadsarchief Delft biedt duizenden scans van deze bronnen aan. Soms leveren die niet alleen gegevens op, maar ook onverwachte ontdekkingen.
Al lange tijd vragen onderzoekers zich af waar Johannes Vermeer rond 1658 zijn schilderij Het Straatje maakte. In 2015 komt kunsthistoricus Frans Grijzenhout met een nieuwe verklaring. Hij baseert zich niet op schilderkunst, maar op een zeventiende-eeuws belastingregister uit het Stadsarchief Delft. Dat document blijkt onverwacht belangrijke aanwijzingen te bevatten voor de locatie van het afgebeelde straatje.